Her Şeyi Fazla Düşünmek Neden Olur? Zihni Susturamamak ve Overthinking

Bir konuşma bitiyor.

Ama sizin zihninizde bitmiyor.

“Bunu neden söyledim?”

“Yanlış mı anladı?”

“Farklı söyleseydim daha mı iyi olurdu?”

Saatler sonra bile aynı konuşmayı yeniden düşünüyorsunuz.

Bazen geçmişi, bazen geleceği, bazen de henüz gerçekleşmemiş ihtimalleri zihninizde tekrar tekrar değerlendiriyorsunuz.

Bir karar vermek bile zorlaşabiliyor.

Çünkü her seçeneğin olası sonuçlarını defalarca düşünüyorsunuz.

Günümüzde bu durum sıklıkla overthinking, yani aşırı düşünme olarak adlandırılmaktadır.

Her Şeyi Fazla Düşünmek Ne Demektir?

Aşırı düşünme, kişinin bir konu üzerinde çözüm üretmenin ötesinde tekrar tekrar düşünmeye devam etmesidir.

Düşünmek doğal ve gereklidir.

Ancak düşünme süreci kişinin karar vermesine yardımcı olmuyor, aksine daha fazla kaygı ve kararsızlık oluşturuyorsa durum farklılaşabilir.

Kişi;

• Geçmişte yaptığı hataları
• İnsanların kendisi hakkında ne düşündüğünü
• Gelecekte yaşanabilecek olayları
• Verdiği kararları
• İlişkilerini
• İş ve kariyerini

sürekli zihninde değerlendirebilir.

Overthinking Nedir?

Overthinking Türkçede aşırı düşünme veya fazla düşünme olarak kullanılmaktadır.

Tek başına resmi bir psikiyatrik tanı değildir.

Daha çok kişinin bir düşünceyi tekrar tekrar ele almasını ve zihinsel olarak aynı konu etrafında dönmesini tarif eder.

Aşırı düşünme kaygı, depresif belirtiler, mükemmeliyetçilik veya obsesif düşünceler gibi farklı psikolojik süreçlerle birlikte görülebilir.

Bu nedenle tek başına overthinking üzerinden bir tanı konulmaz.

İnsan Neden Her Şeyi Bu Kadar Fazla Düşünür?

Bunun tek bir nedeni yoktur.

Bazı kişiler bir konuyu yeterince düşünürlerse yanlış yapmayacaklarına inanabilir.

Örneğin;

“Her ihtimali hesaplarsam hata yapmam.”

“Ne söyleyeceğimi önceden düşünürsem rezil olmam.”

“Geçmişte neyi yanlış yaptığımı bulursam tekrar yaşamam.”

gibi düşünceler ortaya çıkabilir.

Ancak her şeyi tamamen kontrol etmek mümkün olmadığı için düşünme süreci uzayabilir.

Geçmişte Söylediklerini Tekrar Tekrar Düşünmek Neden Olur?

Kişi bir sosyal ortamdan çıktıktan sonra konuşmaları yeniden analiz edebilir.

“Çok mu konuştum?”

“Orada susmalı mıydım?”

“Beni yanlış anlamış olabilir mi?”

gibi sorular zihninde tekrar edebilir.

Bu düşünmenin amacı çoğu zaman geçmişi anlamak veya gelecekte hata yapmayı önlemektir.

Ancak geçmiş değiştirilemez.

Bu nedenle zihin kesin bir sonuca ulaşamadığında aynı konuyu tekrar tekrar ele alabilir.

Geleceği Sürekli Düşünmek Neden Olur?

Gelecek belirsizdir.

Kaygılı kişiler için belirsizlik rahatsız edici olabilir.

Bu nedenle kişi gelecekte yaşanabilecek bütün ihtimalleri önceden tahmin etmeye çalışabilir.

“Ya işimi kaybedersem?”

“Ya ilişkim bozulursa?”

“Ya yanlış karar verirsem?”

“Ya istediğim şey olmazsa?”

Her sorunun ardından yeni bir soru gelebilir.

Bir noktadan sonra plan yapmak yerine sürekli olasılık üretmeye başlanabilir.

Fazla Düşünmek Anksiyete Belirtisi midir?

Bazı kişilerde olabilir.

Kaygı arttığında kişi riskleri daha fazla analiz edebilir.

Özellikle gelecekte kötü bir olay yaşanmasını önlemek amacıyla her ihtimali düşünmeye çalışabilir.

Ancak aşırı düşünme yalnızca anksiyete bozukluklarında görülmez.

Bu nedenle kişinin diğer belirtileriyle birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Zihni Susturamamak Neden Olur?

Bazı kişiler;

“Keşke beynimi birkaç saatliğine kapatabilsem.”

diye tarif eder.

Gün içerisinde bir düşünce diğerini takip eder.

Bir problem çözülür.

Ardından başka bir problem gelir.

Kişi fiziksel olarak dinlense bile zihinsel olarak dinlenemeyebilir.

Özellikle yoğun stres, kaygı ve belirsizlik dönemlerinde bu durum daha belirgin hale gelebilir.

Gece Neden Daha Fazla Düşünürüz?

Gündüz dikkat dağıtan birçok uyaran bulunur.

İş, okul, telefon, sosyal ortam ve günlük sorumluluklar zihni meşgul eder.

Gece sessizlik arttığında kişinin dikkati kendi düşüncelerine yönelebilir.

Kişi önce ertesi günü düşünür.

Sonra geçmişte yaptığı bir hatayı hatırlar.

Ardından gelecekle ilgili başka bir endişe ortaya çıkar.

Bir süre sonra saate bakar.

“Artık uyumam lazım.”

diye düşünür.

Bu düşünce bile yeni bir baskı oluşturabilir.

Karar Verememek Fazla Düşünmeyle İlişkili Olabilir mi?

Evet.

Kişi yanlış karar vermekten korktuğunda seçenekleri sürekli değerlendirebilir.

Örneğin bir iş teklifi almıştır.

“Gidersem pişman olur muyum?”

“Gitmezsem fırsatı kaçırır mıyım?”

“Yeni iş kötü çıkarsa ne olacak?”

gibi sorular arasında kalabilir.

Daha fazla düşünmenin kesin bir cevap vereceğini umar.

Ancak bazı kararların yüzde yüz doğru olup olmadığı önceden bilinemez.

Bu nedenle kişi karar vermeyi sürekli erteleyebilir.

Fazla Düşünmek Mükemmeliyetçilikle İlişkili Olabilir mi?

Bazı kişilerde evet.

Mükemmeliyetçi kişi yalnızca doğru karar vermek istemez.

En doğru kararı vermek isteyebilir.

Bir işi yalnızca tamamlamak yerine mümkün olan en iyi şekilde yapmak isteyebilir.

Bu nedenle;

“Daha iyi yapabilir miydim?”

sorusu sürekli ortaya çıkabilir.

Küçük hatalar bile uzun süre analiz edilebilir.

İnsanların Ne Düşündüğünü Sürekli Düşünmek Neden Olur?

Kişi sosyal ilişkilerinde olumsuz değerlendirilmekten çekiniyor olabilir.

Birinin yüz ifadesindeki değişiklik bile;

“Bir şey mi yaptım?”

şeklinde yorumlanabilir.

Mesajın kısa olması,

cevabın geç gelmesi,

bir arkadaşın sessizleşmesi

kişinin zihninde uzun analizlere dönüşebilir.

Ancak kişinin karşısındaki insanın zihninden geçenleri kesin olarak bilmesi mümkün değildir.

Fazla Düşünmek İnsanı Yorar mı?

Evet.

Aşırı düşünme fiziksel bir iş gibi görünmese de yoğun zihinsel enerji gerektirir.

Kişi;

• Konsantrasyon güçlüğü
• Zihinsel yorgunluk
• Kararsızlık
• Uyku problemleri
• Gerginlik
• Dikkat dağınıklığı

yaşayabilir.

Bir süre sonra;

“Düşünmekten yoruldum.”

hissi ortaya çıkabilir.

Düşünceleri Bastırmaya Çalışmak İşe Yarar mı?

Her zaman değil.

Kişi;

“Bunu düşünmeyeceğim.”

dedikçe düşünce daha fazla aklına gelebilir.

Çünkü zihnin bir düşünceyi bastırmaya çalışması bile o düşünceye dikkat vermesini gerektirir.

Bu nedenle amaç her düşünceyi tamamen yok etmek olmayabilir.

Düşünceye verilen tepkinin değişmesi daha önemli olabilir.

Her Düşünce Gerçek midir?

Hayır.

Zihinden geçen bir düşünce onun doğru olduğu anlamına gelmez.

Örneğin;

“Kesin bana kızdı.”

bir düşüncedir.

Bir gerçek değildir.

“Başarısız olacağım.”

bir tahmindir.

Henüz gerçekleşmiş bir durum değildir.

Aşırı düşünme yaşayan kişiler bazen düşüncelerini gerçek bir kanıt gibi değerlendirebilir.

Bu ayrımı fark etmek önemli olabilir.

Aşırı Düşünme Nasıl Azalır?

Öncelikle kişinin düşünme döngüsünü fark etmesi önemlidir.

Kendinize;

“Şu anda gerçekten bir problem mi çözüyorum, yoksa aynı şeyi tekrar mı düşünüyorum?”

diye sormak faydalı olabilir.

Ayrıca;

• Her ihtimali kontrol etmeye çalışmamak
• Belirsizliğe alan bırakmak
• Karar vermek için gerçekçi süre belirlemek
• Sürekli güvence aramayı azaltmak
• Uyku düzenine dikkat etmek
• Günlük fiziksel aktiviteyi artırmak

bazı kişilerde yardımcı olabilir.

Ancak aşırı düşünme ciddi kaygı veya başka psikiyatrik belirtilerle birlikteyse profesyonel değerlendirme gerekebilir.

Aşırı Düşünme Tedavi Edilebilir mi?

Aşırı düşünmenin altında yatan psikolojik sürece göre yaklaşım değişebilir.

Kaygı bozukluğu, depresif belirtiler, obsesif kompulsif belirtiler veya başka psikiyatrik durumlar bulunuyorsa bunlara yönelik tedavi planlanabilir.

Psikoterapi kişinin düşünce kalıplarını ve bu düşüncelere verdiği tepkileri değerlendirmesine yardımcı olabilir.

Gerekli görüldüğünde psikiyatri uzmanı ilaç tedavisini de değerlendirebilir.

Ne Zaman Psikiyatriste Başvurulmalıdır?

Aşağıdaki durumlarda psikiyatrik değerlendirme düşünülebilir:

• Düşünceler günün büyük bölümünü kaplıyorsa
• Geçmiş olayları sürekli tekrar düşünüyorsanız
• Gelecekle ilgili kaygılarınızı durduramıyorsanız
• Karar vermekte ciddi şekilde zorlanıyorsanız
• Düşünceler nedeniyle uyuyamıyorsanız
• İş veya sosyal yaşamınız etkileniyorsa
• Sürekli zihinsel yorgunluk hissediyorsanız
• Düşünceleriniz yoğun kaygı yaratıyorsa

profesyonel destek faydalı olabilir.

Ankara Psikiyatrist Desteği ile Aşırı Düşünmenin Değerlendirilmesi

Aşırı düşünmek kişinin zihnini sürekli geçmiş ve gelecek arasında tutabilir.

Geçmiş değiştirilemez.

Gelecek ise tamamen kontrol edilemez.

Buna rağmen kişi her ayrıntıyı çözmeye çalıştığında bugüne odaklanmak giderek zorlaşabilir.

Ankara psikiyatrist desteği ile yapılan değerlendirmede düşüncelerin sıklığı, hangi konular etrafında yoğunlaştığı, kaygı düzeyi, uyku düzeni ve kişinin günlük yaşamına etkileri birlikte ele alınabilir.

Aynı zamanda aşırı düşünmenin anksiyete bozukluğu, obsesif kompulsif belirtiler veya farklı psikiyatrik süreçlerle ilişkili olup olmadığı değerlendirilebilir.

Gerekli görüldüğünde psikoterapi, ilaç tedavisi veya kişinin klinik durumuna uygun farklı tedavi seçenekleri planlanabilir.

Her şeyi düşünmek her şeyi kontrol edebileceğiniz anlamına gelmez.

Bazen çözüm daha fazla düşünmek değil, hangi düşüncenin gerçekten çözülmesi gereken bir problem olduğunu ayırt edebilmektir.

Sık Sorulan Sorular

Her şeyi fazla düşünmek neden olur?

Kaygı, belirsizliğe tahammül güçlüğü, mükemmeliyetçilik ve hata yapma korkusu aşırı düşünmeye katkıda bulunabilir. Nedeni kişiden kişiye değişebilir.

Overthinking psikolojik bir hastalık mıdır?

Overthinking tek başına resmi bir psikiyatrik tanı değildir. Ancak kaygı bozuklukları veya farklı psikiyatrik süreçlerle birlikte görülebilir.

Gece neden her şeyi düşünmeye başlıyorum?

Gündüz dikkati dağıtan uyaranlar azaldığında kişinin düşünceleri daha belirgin hale gelebilir. Bu nedenle bazı kişilerde aşırı düşünme gece artabilir.

Fazla düşünmek anksiyeteden olur mu?

Bazı kişilerde aşırı düşünme anksiyeteyle ilişkili olabilir. Ancak tek başına bu belirti üzerinden tanı konulmaz.

Aşırı düşünme nasıl geçer?

Düşünce döngülerini fark etmek, belirsizliği tamamen ortadan kaldırmaya çalışmamak ve gerekli durumlarda profesyonel destek almak faydalı olabilir.