Pazar akşamı geldiğinde ertesi günü düşünmek bile sizi geriyor mu?

Sabah alarm çaldığında yataktan kalkmakta zorlanıyor, işe gitmemek için bahaneler arıyor veya işe başladığınız anda günün bitmesini mi bekliyorsunuz?

Zaman zaman işe gitmek istememek oldukça normal olabilir.

Yoğun bir hafta, uykusuzluk, iş yerindeki bir problem veya geçici motivasyon kaybı herkesin çalışma isteğini etkileyebilir.

Ancak işe gitme isteksizliği haftalar veya aylar boyunca devam ediyor, beraberinde yoğun yorgunluk, işten uzaklaşma, keyif kaybı veya umutsuzluk bulunuyorsa durumun nedenini değerlendirmek önemlidir.

Çünkü işe gitmek istememek bazen tükenmişlik, bazen depresyon, bazen de doğrudan çalışma koşullarıyla ilişkili olabilir.

İşe Gitmek İstememek Normal mi?

Her sabah büyük bir motivasyonla işe gitmek gerçekçi değildir.

İnsanların çalışma isteği

• uyku düzenine
• iş yüküne
• çalışma ortamına
• yöneticilerle ilişkilere
• ekonomik koşullara
• özel hayattaki strese

göre değişebilir.

Bu nedenle birkaç günlük isteksizlik tek başına psikiyatrik bir problem anlamına gelmez.

Daha önemli olan isteksizliğin ne kadar süredir devam ettiği ve hayatın diğer alanlarına yayılıp yayılmadığıdır.

Sabah İşe Gitmek İstememek Neden Olur?

Bunun birçok farklı nedeni olabilir.

Örneğin

• yoğun iş yükü
• uzun çalışma saatleri
• iş yerinde çatışma
• mobbing
• düşük iş tatmini
• sürekli performans baskısı
• yetersiz dinlenme
• uyku problemleri
• tükenmişlik
• depresyon
• kaygı bozuklukları

işe gitme isteğini azaltabilir.

Bu nedenle “İşe gitmek istemiyorum, kesin depresyondayım.” şeklinde doğrudan bir sonuç çıkarmak doğru değildir.

Tükenmişlik Nedir?

Dünya Sağlık Örgütü, tükenmişliği başarılı şekilde yönetilemeyen kronik iş yeri stresinden kaynaklanan mesleki bir olgu olarak tanımlar.

Tükenmişlikte üç temel alan öne çıkar:

• enerji kaybı ve tükenmişlik
• işe karşı zihinsel uzaklaşma, olumsuzluk veya sinizm
• mesleki etkinlik hissinde azalma.

WHO ayrıca tükenmişliğin özellikle iş yaşamıyla ilgili olduğunu ve tıbbi bir hastalık olarak sınıflandırılmadığını belirtmektedir.

Tükenmişlikte İşe Gitmek İstememek

Tükenmişlik yaşayan kişi özellikle çalışma hayatına karşı belirgin bir isteksizlik hissedebilir.

Sabah

“Bugün yine oraya gitmek istemiyorum.”

diye düşünebilir.

İş yerinde

• sürekli saati kontrol edebilir
• görevleri erteleyebilir
• daha önce önem verdiği işlere karşı ilgisini kaybedebilir
• iş arkadaşlarına karşı tahammülsüzleşebilir
• yaptığı işin anlamsız olduğunu düşünebilir.

Kişi özellikle işle ilgili konulardan uzaklaştığında kendisini daha iyi hissedebilir.

İşe Gitmek İstememek Depresyon Belirtisi mi?

Olabilir ancak tek başına yeterli değildir.

Depresyonda isteksizlik yalnızca işe karşı değil, hayatın genelinde görülebilir.

Kişi

• arkadaşlarıyla görüşmek istemeyebilir
• hobilerinden keyif alamayabilir
• evden çıkmak istemeyebilir
• sürekli yorgun hissedebilir
• kendisini değersiz veya umutsuz hissedebilir.

NIMH depresyonda keyif ve ilgi kaybı, enerji azalması, konsantrasyon güçlüğü, uyku ve iştah değişiklikleri gibi belirtilerin görülebileceğini ve bunların günlük işlevselliği etkileyebileceğini belirtmektedir.

Depresyon mu Tükenmişlik mi?

İki durumun belirtileri birbirine benzeyebilir.

Hem depresyonda hem tükenmişlikte

• yorgunluk
• isteksizlik
• konsantrasyon güçlüğü
• motivasyon kaybı
• uyku sorunları

görülebilir.

Ancak önemli farklardan biri belirtilerin kapsamıdır.

Tükenmişlik daha çok işle ilişkilidir.

Depresyon ise hayatın birçok alanına yayılabilir.

Örneğin kişi cuma akşamı işten çıktığında belirgin şekilde rahatlıyor, hafta sonu arkadaşlarıyla görüşebiliyor ve hobilerinden keyif alabiliyorsa iş kaynaklı tükenmişlik daha fazla düşünülebilir.

Buna karşılık hafta sonu da hiçbir şey yapmak istemiyor, sevdiği aktivitelerden keyif alamıyor ve hayatın genelinde isteksizlik yaşıyorsa depresyon açısından değerlendirme önemlidir.

İşten Uzaklaşınca Rahatlamak Ne Anlama Gelir?

Bu önemli bir ipucu olabilir.

Kişi tatilde veya hafta sonlarında belirgin biçimde rahatlıyor ve enerjisi geri dönüyorsa problem çalışma koşullarıyla daha güçlü ilişkili olabilir.

Ancak tatilde bile

• sürekli yorgunluk
• keyif alamama
• mutsuzluk
• umutsuzluk
• sosyal geri çekilme

devam ediyorsa yalnızca iş ortamına bağlı bir tükenmişlikten söz etmek yeterli olmayabilir.

Depresyon belirtileri genellikle iş, sosyal yaşam ve aile hayatı dahil daha geniş alanları etkileyebilir.

İşten Soğumak Tükenmişlik Belirtisi mi?

İşe karşı zihinsel uzaklaşma tükenmişliğin temel özelliklerinden biri olabilir.

Kişi daha önce severek yaptığı işi zamanla

“Artık hiçbir anlamı yok.”

şeklinde değerlendirmeye başlayabilir.

İnsanlarla çalışıyorsa müşterilere, hastalara veya çalışma arkadaşlarına karşı mesafesi artabilir.

Özellikle uzun süreli ve yönetilemeyen iş stresi tükenmişliğin gelişmesinde önemli rol oynayabilir.

Sürekli Yorgun Olmak Tükenmişlik mi?

Olabilir ancak sürekli yorgunluğun birçok farklı nedeni vardır.

Yorgunluk

• depresyon
• uyku bozuklukları
• kansızlık
• tiroid sorunları
• bazı vitamin eksiklikleri
• farklı fiziksel hastalıklar

nedeniyle de ortaya çıkabilir.

Bu nedenle uzun süredir devam eden yoğun yorgunluğun yalnızca iş stresine bağlanması doğru değildir.

Gerekli durumlarda fiziksel sağlık açısından da değerlendirme yapılmalıdır.

Pazar Akşamı İşe Gitmek İstememek

Bazı kişilerde işe dönüş yaklaşırken kaygı belirgin şekilde artar.

Özellikle pazar akşamları

• huzursuzluk
• mide sıkıntısı
• uykuya dalamama
• pazartesiyi düşünme
• iş mesajlarını kontrol etme

görülebilir.

Bu durum uzun süredir devam eden iş stresi veya kaygıyla ilişkili olabilir.

Eğer haftanın önemli bir bölümü yalnızca işe geri dönme korkusuyla geçiyorsa çalışma koşullarının ve kişinin ruhsal durumunun değerlendirilmesi faydalı olabilir.

İşi Bırakmak Tükenmişliği Geçirir mi?

Her zaman değil.

Eğer temel sorun yalnızca mevcut iş ortamından kaynaklanıyorsa çalışma koşullarının değişmesi belirgin rahatlama sağlayabilir.

Ancak depresyon, kaygı bozukluğu veya başka bir psikiyatrik problem varsa yalnızca işi değiştirmek belirtileri tamamen ortadan kaldırmayabilir.

Bu nedenle yoğun duygularla ani bir istifa kararı vermeden önce yaşanan durumun kaynağını değerlendirmek faydalı olabilir.

İş Stresi Ne Zaman Zararlı Hale Gelir?

Her işte belirli ölçüde stres bulunabilir.

Ancak stres sürekli hale geliyor ve

• uyku düzeninizi bozuyorsa
• iş dışında da zihninizi meşgul ediyorsa
• sürekli fiziksel yorgunluk oluşturuyorsa
• ilişkilerinizi etkiliyorsa
• işe gitmekte ciddi güçlük yaratıyorsa

artık yönetilmesi gereken bir problem haline gelmiş olabilir.

WHO, zaman baskısı, iş üzerinde kontrol eksikliği, uzun çalışma saatleri ve yetersiz desteği işle ilişkili psikososyal riskler arasında göstermektedir.

Sabah Yataktan Kalkamamak Depresyon mu?

Bazen olabilir.

Depresyonda enerji azalması ve uyku sorunları kişinin sabahları yataktan kalkmasını zorlaştırabilir.

Ancak geç saatlere kadar uyanık kalmak, düzensiz uyku veya yoğun fiziksel yorgunluk da aynı duruma neden olabilir.

NIMH, kişinin ruh hali nedeniyle sabah yataktan kalkmakta zorlanmasını ve günlük görevlerini yerine getirememesini profesyonel değerlendirme gerektirebilecek belirtiler arasında saymaktadır.

İşe Gitmeden Önce Mide Bulantısı Neden Olur?

Yoğun stres ve kaygı fiziksel belirtilere neden olabilir.

İşe gitmeden önce

• mide bulantısı
• karın ağrısı
• çarpıntı
• terleme
• nefes darlığı
• baş ağrısı

ortaya çıkabilir.

Özellikle belirtiler hafta sonu veya tatil döneminde belirgin şekilde azalıyor ve işe dönüş yaklaştığında tekrar başlıyorsa stresle bağlantılı olabilir.

Ancak devam eden fiziksel belirtilerin başka tıbbi nedenleri de bulunabileceği için gerektiğinde tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.

İşe Gitmek İstememek Tembellik mi?

Genellikle bu kadar basit değildir.

İşe karşı motivasyon kaybının altında

• aşırı iş yükü
• kronik stres
• depresyon
• kaygı
• uyku bozuklukları
• iş ortamındaki problemler

bulunabilir.

Kişinin yaşadığı güçlüğü yalnızca “tembellik” şeklinde değerlendirmek gerçek nedeni gözden kaçırabilir.

Önemli olan davranışın arkasındaki sebebi anlamaktır.

Tükenmişlik Nasıl Azaltılır?

Tükenmişliğin çözümü yalnızca birkaç gün izin kullanmak olmayabilir.

Özellikle problemin kaynağı

• aşırı iş yükü
• sürekli fazla mesai
• yetersiz personel
• belirsiz görev dağılımı
• iş üzerinde kontrol eksikliği

ise çalışma koşullarının da ele alınması gerekir.

WHO, iş yükünün azaltılması, çalışma programının düzenlenmesi, iletişim ve ekip çalışmasının iyileştirilmesi gibi örgütsel müdahalelerin iş kaynaklı psikososyal risklerin azaltılmasına yardımcı olabileceğini belirtmektedir.

Depresyon Nasıl Tedavi Edilir?

Depresyon tedavisi kişinin belirtilerine göre planlanır.

Tedavide

• psikoterapi
• ilaç tedavisi
• uyku ve günlük düzenin desteklenmesi
• yaşam tarzı değişiklikleri

kullanılabilir.

Her depresyon yaşayan kişinin aynı tedaviyi kullanması gerekmez.

Belirtilerin şiddeti ve kişinin genel durumu değerlendirilerek bireysel bir plan oluşturulur.

Ne Zaman Psikiyatriste Başvurulmalı?

İşe gitme isteksizliği

• haftalar boyunca devam ediyorsa
• giderek şiddetleniyorsa
• hafta sonlarında da düzelmiyorsa
• sosyal hayata karşı isteksizlik başladıysa
• daha önce sevilen şeylerden keyif alınamıyorsa
• uyku ve iştah belirgin biçimde değiştiyse
• iş veya günlük sorumluluklar yerine getirilemiyorsa

psikiyatrik değerlendirme düşünülebilir.

NIMH, ciddi veya rahatsız edici belirtilerin iki hafta veya daha uzun sürmesi durumunda profesyonel destek alınmasını önermektedir.

İşe Gitmek İstememek ve İntihar Düşünceleri

Bazı kişilerde yoğun depresyon

“Her şeyden kaçmak istiyorum.”

veya

“Artık hiçbir şeyi sürdüremiyorum.”

gibi düşüncelere dönüşebilir.

Kendine zarar verme veya yaşamı sonlandırma düşünceleri ortaya çıkıyorsa durum yalnızca iş stresi olarak değerlendirilmemelidir.

Bu durumda rutin randevu beklenmeden acil sağlık desteğine başvurulmalıdır.

Ankara Psikiyatrist ve İş Tükenmişliği

Ankara psikiyatrist arayışında olan ve işe karşı uzun süredir ciddi isteksizlik yaşayan kişilerde problemin yalnızca çalışma ortamından mı yoksa depresyon, kaygı veya başka bir psikiyatrik durumdan mı kaynaklandığının değerlendirilmesi önemlidir.

Psikiyatri görüşmesinde

• belirtilerin ne zaman başladığı
• çalışma koşulları
• uyku düzeni
• enerji seviyesi
• yaşamdan alınan keyif
• hafta sonlarında belirtilerin değişip değişmediği
• sosyal yaşam
• depresyon ve kaygı belirtileri

birlikte değerlendirilebilir.

Amaç kişiye yalnızca “işini değiştir” veya “biraz dinlen” demek değil, işe gitme isteksizliğinin altında yatan nedeni belirlemektir.

Sık Sorulan Sorular

İşe gitmek istememek depresyon mu?

Tek başına depresyon değildir. Depresyonda isteksizlik genellikle iş dışındaki alanlara da yayılır ve keyif kaybı, enerji azalması, uyku sorunları veya umutsuzluk gibi başka belirtiler eşlik edebilir.

İşe gitmek istememek tükenmişlik belirtisi mi?

Olabilir. Özellikle işe karşı uzaklaşma, yoğun yorgunluk ve mesleki yeterlilik hissinde azalma varsa tükenmişlik açısından değerlendirme yapılabilir.

İşten çıkınca rahatlıyorsam tükenmiş miyim?

İşten uzaklaşınca belirgin rahatlama yaşamak iş kaynaklı stres açısından önemli bir ipucu olabilir ancak tek başına tanı koydurmaz.

Her sabah işe gitmek istememek normal mi?

Zaman zaman olabilir. Ancak haftalar veya aylar boyunca devam ediyor ve günlük yaşamı etkiliyorsa nedeninin değerlendirilmesi önemlidir.

İşe gitmeden önce neden ağlamak istiyorum?

Yoğun iş stresi, kaygı, tükenmişlik veya depresif belirtiler buna neden olabilir. Sürekli tekrarlanıyorsa profesyonel değerlendirme faydalı olabilir.

Tükenmişlik ile depresyonun farkı nedir?

Tükenmişlik WHO tanımında özellikle iş yaşamıyla ilişkili kronik stres sonucu ortaya çıkar. Depresyon ise kişinin iş hayatının yanında sosyal yaşamı ve daha önce keyif aldığı aktiviteleri de etkileyebilir.

İşi bırakmak tükenmişliği geçirir mi?

Her zaman değil. Çalışma ortamı temel neden ise rahatlama sağlayabilir ancak depresyon veya kaygı gibi başka sorunlar bulunuyorsa belirtiler devam edebilir.

İşe gitmek istememek için psikiyatriste gidilir mi?

İsteksizlik uzun süredir devam ediyor, iş veya özel yaşamı etkiliyor ve beraberinde depresyon veya yoğun kaygı belirtileri bulunuyorsa psikiyatrik değerlendirme düşünülebilir.

Sonuç

İşe gitmek istememek tek başına depresyon veya tükenmişlik tanısı anlamına gelmez.

Bazen sorun doğrudan iş yükü, çalışma ortamı veya uzun süredir devam eden stresle ilişkili olabilir.

Tükenmişlikte yorgunluk ve isteksizlik özellikle işle bağlantılıyken depresyonda keyif kaybı ve motivasyon azalması hayatın çok daha geniş bir bölümüne yayılabilir.

Bu nedenle önemli sorulardan biri şudur:

İşten uzaklaştığınızda tekrar kendiniz gibi hissediyor musunuz?

Hafta sonu ve tatillerde enerjiniz geri geliyor ancak işe dönüş yaklaştığında belirtiler yeniden ortaya çıkıyorsa çalışma ortamıyla ilişkili faktörler daha fazla ön plana çıkabilir.

Ancak iş dışında da hiçbir şeyden keyif alamıyor, sürekli yorgun ve umutsuz hissediyorsanız depresyon açısından değerlendirme önemli olabilir.

Belirtiler uzun süredir devam ediyor ve yaşamınızı etkilemeye başladıysa profesyonel destek almak yaşanan durumun kaynağını anlamayı kolaylaştırabilir.

Bu içerik bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı veya kişisel tedavi önerisi yerine geçmez.