Kapıyı kilitlediğinizden emin olduğunuz halde tekrar tekrar kontrol etmek, ellerinizin kirli olduğunu düşünerek sık sık yıkamak veya istemediğiniz halde zihninize rahatsız edici düşüncelerin gelmesi zaman zaman oldukça yorucu olabilir.
Herkes zaman zaman bazı konulara takılabilir. Ancak düşünceler kontrol edilmekte zorlanıyor, yoğun kaygı yaratıyor ve kişi bu kaygıyı azaltmak amacıyla belirli davranışları tekrar tekrar yapmak zorunda hissediyorsa obsesif kompulsif bozukluk açısından değerlendirme gerekebilir.
OKB tanısı alan veya kendisinde OKB olabileceğini düşünen kişilerin en sık sorduğu sorulardan biri ise “OKB tamamen geçer mi?” sorusudur.
Obsesif kompulsif bozukluğun seyri kişiden kişiye değişebilir. Uygun tedaviyle belirtilerde önemli ölçüde azalma ve günlük işlevsellikte belirgin iyileşme sağlanabilir. Bununla birlikte tedavinin süresi ve alınan yanıt her bireyde aynı değildir.
OKB Nedir?
Obsesif kompulsif bozukluk, kişinin istemediği halde tekrar tekrar ortaya çıkan düşünceler, dürtüler veya zihinsel imgeler ile bunların oluşturduğu kaygıyı azaltmaya yönelik tekrarlayıcı davranışların görülebildiği psikiyatrik bir bozukluktur.
OKB’nin temel bileşenleri obsesyonlar ve kompulsiyonlardır.
Obsesyon Nedir?
Obsesyon, kişinin istemediği halde zihnine tekrar tekrar gelen ve genellikle rahatsızlık veya kaygı oluşturan düşünce, dürtü ya da zihinsel imgelerdir.
Örneğin;
- Mikrop kapma korkusu
- Birine zarar verme düşüncesi
- Kapıyı açık bırakmış olma düşüncesi
- Hata yapma korkusu
- Dini veya ahlaki konularda rahatsız edici düşünceler
- Düzen ve simetri ihtiyacı
obsesyon şeklinde görülebilir.
Kişi çoğu zaman bu düşüncelerin aşırı olduğunu fark edebilir ancak zihninden uzaklaştırmakta zorlanabilir.
Kompulsiyon Nedir?
Kompulsiyon, obsesyonların oluşturduğu kaygıyı azaltmak amacıyla kişinin tekrar tekrar yaptığı davranış veya zihinsel eylemlerdir.
Bunlar arasında;
- Sürekli el yıkamak
- Kapıyı tekrar tekrar kontrol etmek
- Elektrikli cihazları kontrol etmek
- Belirli sayılarda işlem yapmak
- Eşyaları belirli bir düzende yerleştirmek
- Sürekli güvence istemek
- Bazı kelimeleri zihinden tekrar etmek
yer alabilir.
Kompulsiyonlar kısa süreli rahatlama sağlayabilir ancak uzun vadede OKB döngüsünün devam etmesine katkıda bulunabilir.
OKB Belirtileri Nelerdir?
OKB belirtileri kişiden kişiye oldukça farklı olabilir.
Sık görülen belirtiler arasında;
- Sürekli kontrol etme ihtiyacı
- Aşırı temizlik davranışları
- Mikrop veya hastalık korkusu
- İstenmeyen düşünceler
- Simetri ve düzen ihtiyacı
- Hata yapmaktan yoğun korku
- Sürekli güvence arama
- Belirli davranışları tekrar etme
- Zihinsel ritüeller
bulunabilir.
Belirtilerin günlük yaşamı ne ölçüde etkilediği değerlendirmede önemlidir.
OKB Tamamen Geçer mi?
OKB tedavi edilebilir bir psikiyatrik bozukluktur.
Uygun tedavi ile birçok kişide belirtiler önemli ölçüde azalabilir ve kişi günlük yaşamını daha rahat sürdürebilir.
Ancak “tamamen geçme” kavramı her birey için aynı anlama gelmeyebilir.
Bazı kişiler uzun dönem boyunca çok az belirti yaşayabilirken bazı kişilerde stresli dönemlerde belirtiler yeniden artabilir.
Bu nedenle tedavinin temel hedeflerinden biri yalnızca mevcut belirtileri azaltmak değil, kişinin obsesyon ve kompulsiyonlarla daha sağlıklı şekilde başa çıkabilmesini sağlamaktır.
OKB Kendiliğinden Geçer mi?
OKB belirtilerinin şiddeti dönem dönem değişebilir.
Bazı dönemlerde belirtiler azalabilirken yoğun stres dönemlerinde tekrar artabilir.
Ancak günlük yaşamı etkileyen OKB belirtilerinde yalnızca kendiliğinden geçmesini beklemek uygun olmayabilir.
Erken dönemde profesyonel değerlendirme yapılması tedavi sürecinin planlanmasına yardımcı olabilir.
OKB Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Tedavi edilmeyen OKB bazı kişilerde zaman içerisinde günlük yaşamın giderek daha fazla etkilenmesine neden olabilir.
Örneğin kişi;
- Temizlik için saatler harcayabilir.
- Evden çıkmadan önce uzun süre kontrol yapabilir.
- İşlerini zamanında tamamlayamayabilir.
- Sosyal ortamlardan uzaklaşabilir.
- Aile üyelerinden sürekli güvence isteyebilir.
- Takıntıları nedeniyle yoğun zihinsel yorgunluk yaşayabilir.
Kompulsiyonların artması kişinin günlük işlevselliğini önemli ölçüde azaltabilir.
OKB ve Kaygı Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır?
Obsesyonlar genellikle yoğun kaygı ve rahatsızlık oluşturabilir.
Kişi bu kaygıyı azaltmak için kompulsiyonlara başvurabilir.
Örneğin kapının açık kalmış olabileceğine dair yoğun kaygı yaşayan kişi kapıyı tekrar kontrol ettiğinde kısa süreli rahatlayabilir.
Ancak bu rahatlama beynin kontrol davranışını tekrar gerekli görmesine neden olabilir.
Böylece obsesyon, kaygı ve kompulsiyon arasında tekrarlayan bir döngü oluşabilir.
OKB Nasıl Tedavi Edilir?
OKB tedavisi kişinin belirtilerine ve hastalığın şiddetine göre planlanır.
Tedavi sürecinde;
- Psikoterapi
- Gerekli görüldüğünde ilaç tedavisi
- Düzenli psikiyatri takibi
değerlendirilebilir.
OKB tedavisinde özellikle bilişsel davranışçı terapi kapsamında kullanılan maruz bırakma ve tepki önleme (ERP) yaklaşımı etkili psikoterapi yöntemlerinden biridir.
İlaç tedavisinin gerekli olup olmadığı ise psikiyatri uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.
OKB İlaçsız Tedavi Edilebilir mi?
Bazı kişiler psikoterapiden önemli ölçüde fayda görebilir.
Ancak belirtilerin şiddetli olduğu veya kişinin günlük yaşamının belirgin şekilde etkilendiği durumlarda ilaç tedavisi de gerekli görülebilir.
Bu nedenle her OKB hastasının aynı şekilde tedavi edilmesi doğru değildir.
Tedavi planı kişinin belirtilerinin şiddeti, süresi ve yaşam üzerindeki etkisine göre oluşturulmalıdır.
OKB Tedavisi Ne Kadar Sürer?
OKB tedavisinin süresi kişiden kişiye değişebilir.
Tedavi süresini;
- Belirtilerin şiddeti
- Hastalığın ne kadar süredir devam ettiği
- Eşlik eden diğer psikiyatrik durumlar
- Tedaviye verilen yanıt
- Psikoterapi sürecine katılım
gibi faktörler etkileyebilir.
Bu nedenle OKB için herkes açısından geçerli sabit bir tedavi süresi bulunmamaktadır.
OKB Tekrarlar mı?
Bazı kişilerde belirtiler uzun süre kontrol altında kaldıktan sonra stresli yaşam olayları sırasında tekrar artabilir.
Bu durum tedavinin tamamen başarısız olduğu anlamına gelmez.
Kişinin terapi sürecinde öğrendiği yöntemleri uygulaması ve gerektiğinde yeniden profesyonel destek alması belirtilerin yönetilmesine yardımcı olabilir.
Ne Zaman Uzman Desteği Alınmalıdır?
Takıntılı düşünceler veya tekrarlayıcı davranışlar;
- Gün içerisinde uzun zamanınızı alıyorsa,
- İş veya eğitim hayatınızı etkiliyorsa,
- İlişkilerinizde sorunlara neden oluyorsa,
- Yoğun kaygı yaratıyorsa,
- Günlük sorumluluklarınızı yerine getirmenizi zorlaştırıyorsa
psikiyatri uzmanına başvurulması önerilir.
Belirtilerin erken dönemde değerlendirilmesi uygun tedavi planının oluşturulması açısından önemlidir.
Ankara Psikiyatrist Desteği ile OKB Tedavisi
Obsesif kompulsif bozukluk yaşayan her bireyin obsesyonları, kompulsiyonları ve bunların günlük yaşam üzerindeki etkileri farklı olabilir. Bu nedenle tedavi sürecinin kişiye özel planlanması önemlidir.
Ankara psikiyatrist desteği ile yapılan kapsamlı değerlendirmelerde takıntılı düşüncelerin içeriği, tekrarlayıcı davranışların sıklığı, belirtilerin ne kadar süredir devam ettiği ve kişinin yaşamını ne ölçüde etkilediği birlikte değerlendirilebilir.
Gerekli görüldüğünde psikoterapi, ilaç tedavisi veya kişinin klinik durumuna uygun farklı tedavi seçenekleri planlanabilir.
Uygun tedavi ve düzenli takip ile OKB belirtilerinin kontrol altına alınması ve kişinin günlük yaşamındaki işlevselliğinin artırılması mümkün olabilir.
Sık Sorulan Sorular
OKB tamamen geçer mi?
Uygun tedavi ile OKB belirtilerinde önemli ölçüde azalma sağlanabilir. Bazı kişiler uzun dönem çok az belirti yaşayabilirken bazı kişilerde dönemsel artışlar görülebilir.
OKB kendiliğinden geçer mi?
Belirtiler dönem dönem azalabilir ancak günlük yaşamı etkileyen OKB’nin kendiliğinden geçmesini beklemek yerine profesyonel değerlendirme alınması önerilir.
OKB tedavi edilmezse ne olur?
Tedavi edilmeyen OKB bazı kişilerde obsesyonların ve kompulsiyonların günlük yaşamda daha fazla zaman almasına, işlevselliğin azalmasına ve yaşam kalitesinin düşmesine neden olabilir.
OKB ilaçsız geçer mi?
Bazı kişiler psikoterapiden önemli fayda görebilir. Bazı kişilerde ise ilaç tedavisi de gerekli olabilir. Tedavi kişinin klinik durumuna göre planlanır.
OKB için hangi terapi uygulanır?
Bilişsel davranışçı terapi ve özellikle maruz bırakma ve tepki önleme (ERP), OKB tedavisinde kullanılan psikoterapi yaklaşımlarındandır.
Takıntılı düşüncelerim olması OKB olduğum anlamına gelir mi?
Hayır. Zaman zaman istenmeyen düşüncelerin ortaya çıkması tek başına OKB anlamına gelmez. Düşüncelerin sıklığı, oluşturduğu kaygı, kompulsiyonların varlığı ve günlük yaşam üzerindeki etkisi birlikte değerlendirilmelidir.